CHINH PHỤ NGÂM
“Hồn tử sĩ gió ù ù thổi,
Mặt chinh phu trăng dõi dõi soi
Chinh phu tử sĩ mấy người,
Nào ai mạc mặt, nào ai gọi hồn?
Dấu binh lửa, nước non như cũ,
Kẻ hành nhân qua đó chạnh thương.
Phận trai: già ruổi chiến trường,
Chàng Siêu mái tóc điểm sương mới về.
Tưởng chàng trải nhiều bề nắng nỏ.
Ba thước gươm, một cỗ nhung yên.
Xông pha gió bãi trăng ngàn,
Tên reo đầu ngựa, giáo lan mặt thành.
Áng công danh trăm đường rộn rã,
Những nhọc nhằn nào đã nghỉ ngơi,
Nỗi lòng biết tỏ cùng ai?
Thiếp trong cánh cửa, chàng ngoài chân mây.”
Đoàn Thị Điểm
THƯƠNG CA I : Ngày mai đi nhận xác chồng
Ngày mai đi nhận xác chồng
Say đi để thấy mình không là mình
Say đi cho rõ người tình
Cuồng si độ ấy hiển linh bây giờ
Cao nguyên hoang lạnh ơ hờ
Như môi thiếu phụ nhạt mờ dấu son
Tình ta không thể vuông tròn
Say đi mà tưởng như còn người yêu
Phi cơ đáp xuống một chiều
Khung mây bàng bạc mang nhiều xót xa
Dài hơi hát khúc thương ca
Thân côi khép kín trong tà áo đen
Chao ơi thèm nụ hôn quen
Đêm đêm hẹn sẽ chong đèn chờ nhau
Chiếc quan tài phủ cờ màu
Hằn lên ba vạch đỏ au phũ phàng
Em không thấy được xác chàng
Ai thêm lon giữa hai hàng nến trong?
Mùi hương cứ tưởng hơi chồng
Nghĩa trang mà ngỡ như phòng riêng ai.
Lê Thị Ý
(Đây là bài thơ thứ nhất trong tập thơ Thương ca gồm 10 bài do tác giả làm năm 1970. Bài thơ đã được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc thành bài hát Tưởng như còn người yêu.
Lời kể của tác giả về hoàn cảnh sáng tác bài thơ: “Lúc đó là năm 1970, tôi sống tại Pleiku. Thành phố nhỏ bé này vào giai đoạn chiến tranh khốc liệt, chỉ thấy lính, vợ lính, xe tăng, xe Jeep; hầu như không thấy gì khác nữa. Nhà tôi ở gần nhà xác của quân đội. Tôi chứng kiến cảnh biết bao các bà đi nhận xác chồng. Tôi thấy đàn bà, con nít đến lật cái poncho quấn xác để nhìn mặt người thân, cảnh đó khiến tôi đau đớn không chịu nổi. Rõ ràng nỗi đau của những người có chồng chết trận là nỗi đau của chính mình. Thành thật, tôi vô cùng xúc động và chính tôi sống bằng hình ảnh những người vợ lính, vợ sĩ quan khóc bên xác chồng. Nỗi buồn đau đó là nỗi buồn đau của mình.”
“Đợi anh về
Chỉ còn trên vầng trán đứa bé thơ, tấm khăn sô, bơ vơ người góa phụ cầu được sống trong mơ …
”. ( Người ở lại Charlie - Trần Thiện Thanh)
”. ( Người ở lại Charlie - Trần Thiện Thanh) CHÀNG VỀ
Chàng về trong mộng đêm đêm,
Trẻ như măng, thịt da mềm như tơ.
Ngày qua nàng vẫn trông chờ,
Tháng, rồi năm, vẫn giấc mơ liền cành.
Biết đâu chàng đã trở thành,
Xương tàn một nắm vô danh bên trời.
Bờ sông bãi cát bồi hồi,
Đã khô rồi, đã trắng rồi, biết đâu?!
Chữ đồng tạc lấy cho sâu,
Ai hay lẻ một nét sầu đến xương.
Là Nam Bắc, là âm dương,
Lệ hay máu rỏ con đường nào đây.”
Vũ Hoàng Chương
GOÁ PHỤ
Con chim nào chết khô trên cửa
Cửa đóng tự ngàn năm bặt âm
Như đạo bùa thiêng yểm cổ mộ
Sao người khai giải chưa về thăm?
Em tìm chạy anh ngoài cõi gió
Lửa oan khốc giỡn cười ghê hồn
Tiếng kêu đá lở long thiên cổ
Cát loạn muôn trùng xóa dấu chôn
Em độc thoại lời kinh ánh xanh
Trăng lu, khuya mỏi, nén nhang tàn
Chó tru thăm thẳm ngày thiên địa
Mái ngói nghiêng triền trái rụng lăn
Ngọn đèn hư ảo chong linh vị
Thắp trắng thời gian mái tóc em
Tim đập duỗi ngoài thân nỗi lạnh
Hồn xa con đóm lạc sâu đêm
Cỏ cây sống chết há ta thán
Em khóc hoài chi lẽ diệt sinh?
Thảng như con ngựa già vô dụng
Chủ bỏ ngoài trăng đứng một mình
Tô Thùy Yên
SƠN TRUNG QUẢ PHỤ
Phu nhân binh tử thủ bồng mao,
Ma trữ y sam mấn phát tiêu.
Tang giá phế lai do nạp thuế,
Điền viên hoang hậu thượng chinh miêu.
Thì khiêu dã thái hoà căn chử,
Toàn chước sinh sài đới diệp thiêu.
Nhậm thị thâm sơn cánh thâm xứ,
Dã ưng vô kế tỵ chinh diêu.
Đỗ Tuân Hạc
杜荀鶴 (846-904), thi nhân đời Vãn Đường, tự Ngạn Chi 彥之, hiệu Cửu Hoa sơn nhân 九華山人, người Thạch Đại 石埭, Trì Châu 池州 Trung Quốc.
Chú thích:
Chá 柘 : cây chá , giống như cây dâu dùng để nuôi tằm .
Chinh 征 , cũng đọc là trưng 徵 : thu, lấy.
Chinh phú 征賦: lấy thuế, chinh thuế 征稅 : thu thuế. Như Trưng phú 徵賦: thu thuế
BÀ GOÁ TRONG NÚI
Nhà nghèo,chồng chết trận lâu rồi,
Mái tóc hoa râm tấm áo sồi.
Canh cửi, sưu cao đành bỏ phế,
Ruộng vườn, thuế nặng để hoang thôi.
Lượm rau cỏ dại làm canh húp,
Mót rác rơm tươi chụm đáy nồi.
Chui rúc trong hang cùng hóc núi,
Vẫn không tránh khỏi thuế sưu đòi .
cao nguyên
Mai Ngọc Cường (dịch thơ)
